Paul de
Rijck (1939)
Een bijna ooggetuigenverslag tekenen we op uit de mond van
Paul:
‘’Ik kan mij alles nog heel goed herinneren.’’
‘’Het was zaterdagavond 31 januari 1953 en het stormde enorm.
Nou was ik altijd al geïnteresseerd in de zee, in het weer en in boten. Rond 10
uur ’s-avonds was er dijkbewaking ingesteld. Dat had ik via het nieuws op de
radio gehoord. Mijn vader lag in het ziekenhuis in Hulst en ik was de oudste
van de jongens thuis. Dertien jaar oud, maar ik voelde me toch een beetje de
plaatsvervanger van vader. Mijn moeder was behoorlijk ongerust en bang. Rond
half 5 op zondagmorgen werd ik wakker. Het stormde nog steeds en ik ging
controleren of er niks kapotgewaaid was.’’
‘’We hadden thuis het post-telefoon- en telegraafkantoor.
Telefoneren in het dorp kon alleen via mijn moeder. Door het steken van
stekkers op de juiste plaatsen kon ze mensen met elkaar in verbinding brengen.
Op een gegeven moment, het was nog midden in de nacht, ging de telefoon. Het
was Leo van Esbroeck en die riep: ‘’Louise, Louise help ons, help ons, we staan
onder water!’’.
‘’Mijn moeder belde burgemeester Hendriks, maar die kon
alleen maar uitbrengen: ‘’Wat erg, wat erg, wat kan ik doen?’’ Dat hielp niet
veel en dus belde ze naar de gemeentesecretaris Hermans (een broer van Dees).
‘’Ik woon in Ossenisse en hier is de dijk ook doorgebroken’’ zei hij. Mijn
moeder heeft toen Sjef van Heese gebeld. Die woonde naast Charel Kerckhaert de
broer van Leo van Esbroeck z’n vrouw, Louise Kerckhaert om te zeggen dat z’n
zus en zwager onder water stonden.
‘’Ik ging om 7 uur naar de vroegmis. Plotseling kwamen er een
paar mannen de kerk in met lieslaarzen. Een van hen was Ward Collet. Die riep:
‘’Ache nie wil verzuipen moeie direct kommen elpen.’’ De pastoor legde de mis stil en riep alle mannen op om de
kerk te verlaten en te gaan helpen. In de Rummersdijk kwam het zeewater met
volle kracht door het damgat bij Ward van Esbroeck. Het liep de Klein
Hengstdijkpolder in, richting de Oude Stoof. Als dat gat niet dicht gemaakt zou
worden zou uiteindelijk heel Hengstdijk onder water komen te staan.’’
‘’Van nature ben ik nogal nieuwsgierig dus ik reed na de
kerkdienst op mijn fiets naar de Rummersdijk. Al gauw zag ik dat het menens
was. Het water bij de boerderij van Leo van Esbroeck stond zeker 1,80 meter hoog
en inderdaad: door de doorsteek naar Ward van Esbroeck stroomde het water met
volle kracht de Klein Hengstdijkpolder in.’’
‘’Met baalzakken, gevuld met zand en klei werd geprobeerd het
gat te dichten, maar de kracht van het water was te groot. ‘’
‘’Honoré van Gassen nam op een bepaald moment de leiding over
de hele operatie en hij kwam op het idee om een platte kar met zandzakken in
het gat te rijden. Vervolgens werden wat bomen die op de dijk stonden gekapt en
als versteviging voor de kar aangebracht. Daarna werden er weer zandzakken
tegenaan gelegd. Na een hele dag zwoegen kregen ze uiteindelijk het gat zover
dicht dat er bijna geen water meer door kwam ‘’.
Paul vertelt nog een ‘leuke’ anekdote, die we ook al van Jo
de Roos hadden vernomen:
‘’Het is niet verwonderlijk dat er gebrek was aan jute
zakken. De boeren in de buurt stonden uiteraard hun zakken af om het gat dicht
te krijgen, maar het gerucht ging dat een van de boeren uit de omgeving daartoe
niet bereid was. De politie moest er zelfs aan te pas komen en pas na dreiging
met het dienstwapen werden de zakken afgestaan. Vanaf toen ging de betrokken
boer als ‘’zakkenboer’’ door het leven’’.
‘’De familie van Leo van Esbroeck zat nog in het huis. Die
moesten eruit. Ze hadden eerst een bootje, als redmiddel, waarschijnlijk van
Moorthamer op Kuitaart, maar de eerste poging mislukte. Vervolgens werd een
rubberboot ingezet en toen gebeurde er iets heldhaftigs: Theo de Kort zwom met die
rubberboot door het koude water naar het huis. Ik zie nog voor me dat Leo en
een paar meisjes uit het raam klommen en in de rubberboot naar de kant werden
gevaren.’’
‘’Toen Theo verkleumd terugkwam gezwommen zat hij onder het
bloed want hij was dwars door een doornen heg gezwommen.’’.
Theofiel Schelfhout, kleinkind van Leo en Louise, wist
onlangs nog een mooi detail over deze evacuatie te vertellen:
‘’Mijn zus Angela logeerde als baby bij opa en oma van
Esbroeck in de Rummersdijk omdat mijn vader en moeder naar Bergen op Zoom waren
naar een zus van mijn moeder. Vanwege de storm voer de veerpont niet en ze
moesten dus in Bergen op Zoom overnachten. Ze waren buitengewoon ongerust toen
ze van de dijkdoorbraak hoorden. Gelukkig is Angela, net als de rest van de
familie in de rubberboot veilig naar de kant gebracht.’’
Paul vertelt verder:
‘’Op maandag ging ik met de fiets naar Kampen. Naast de
Rummersdijk was ook de Ser Arendspolder die liep tot aan Kampen ondergelopen.
En daar dreven heel veel dode schapen, allemaal van ‘Noomke’ Mel. Geen schaap
had het overleefd.
‘’Ondertussen waren er ook al enkele militairen om te helpen.
Zij waren vooral bezig om de deuren in de duiker onder de weg gesloten te
krijgen zodat het water niet in ‘’d’Aaf’’ richting de Vogel kon lopen. Dat was
nog een hele klus. Met touw en hooi en stenen lukte het uiteindelijk om de
gaten dicht te krijgen.’’
‘’Op een gegeven moment verscheen er een grote auto op de
Kampense dijk. En daaruit stapte Hare Majesteit (oud) Koningin Wilhelmina.
Lange jas aan bijna tot op de grond, een grote hoed op en laarzen aan. De
militairen sprongen gelijk in de houding. Ze kwam even langs om haar medeleven
te betuigen’’.
Citaat uit de PZC van 2 februari 1953:
‘’Gisterenmorgen tegen tienen kwam Prinses Wilhelmina met de
D-trein uit Nederland in Antwerpen aan. Hier stond haar hofauto gereed, waarmee
ze naar de Zeeuwsvlaamse grens reed. (…..) Via Hulst reed het gezelschap naar
Kloosterzande en Ossenisse, waar Prinses Wilhelmina het eerste overstroomde
gebied in Zeeland zag en waar zij zich terdege van de situatie op de hoogte
liet stellen.’’
